Nhiệt liệt Chào mừng
Các thầy cô giáo và các em học sinh !
1. Văn bản thuyết minh là gì?
A. Là văn bản dùng để trình bày sự việc, diễn biến, nhân vật theo một trật tự nhất định để dẫn đến một kết thúc nhằm thuyết phục người đọc, người nghe.
B. Là văn bản trình bày chi tiết cụ thể cho ta cảm nhận được sự vật, con người một cách sinh động và cụ thể.
C. Là văn bản trình bày những ý kiến, quan điểm thành những luận điểm.
D. Là văn bản dùng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích đặc điểm, tính chất ... của sự vật hiện tượng.

2. Yêu cầu về tri thức trong văn bản thuyết minh là gì?
A. Chủ quan, giàu tình cảm, cảm xúc.
B. Mang tính thời sự nóng bỏng.
C. Uyên bác, chọn lọc.
D. Tri thức chuẩn xác, khách quan, hữu ích.

3. Trong các văn bản sau văn bản nào là văn bản thuyết minh?
A. Tôi đi học. B. Lão Hạc.
C. Hai cây phong D. Ôn dịch thuốc lá.
Kiểm tra bài cũ






Ngữ Văn 8
Tập làm văn
Tiết 47: Phương pháp thuyết minh
Giáo viên : Lương Thị Hạnh
Trường THCS Phú Lương
VD1: Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam.
( Huế)

-> Giới thiệu về "Huế" trong nền văn hoá nghệ thuật của Việt Nam.
Phương pháp định nghĩa, giải thích:
- Yêu cầu: Quy sự vật định nghĩa vào loại của nó và chỉ ra đặc điểm, công dụng riêng.
- Diễn đạt: Đối tượng thuyết minh + là + tri thức về đối tượng.



VD2: Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mình cho con người: Thân cây làm máng , lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa già làm chõ đồ xôi. nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm.
( Cây dừa Bình Định)

Công dụng của cây dừa:
- Thân; lá; cọng lá; gốc; nước dừa.
-> Phương pháp liệt kê:
- Khái niệm: Kể ra hàng loạt các thuộc tính, biểu hiện cùng loại.
- Tác dụng: Làm đối tượng thuyết minh rõ hơn, đầy đủ, toàn diện, sâu sắc hơn.








VD3: Ngày nay, đi các nước phát triển, đâu đâu cũng nổi lên chiến dịch chống thuốc lá. Người ta cấm hút thuốc ở tất cả các nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đôla, tái phạm phạt 500 đôla).
(Ôn dịch, thuốc lá)
- Nêu VD: Cụ thể, khách quan, chính xác.
- Tác dụng: Trình bày một cách thuyết phục.
- ChiÕn dÞch chèng hót thuèc l¸.







VD4: Các nhà khoa học cho biết trong không khí, dưỡng khí chỉ chiếm 20% thể tích, thán khí chiếm 30%. Nếu không có bổ sung thì trong vòng 500 năm con người và động vật sẽ dùng hết số dưỡng khí ấy, đồng thời số thán khí không ngừng ra tăng. Vậy vì sao đến nay dưỡng khí vẫn còn? Đó là nhờ thực vật. Thực vật khi quang hợp hút thán khí và nhả ra dưỡng khí. Một héc-ta cỏ mỗi ngày có khả năng hấp thụ 900 kg thán khí và nhả ra 600 kg dưỡng khí. Vì thế trồng cây xanh và thảm cỏ trong thành phố có ý nghĩa cực kì to lớn.
( Nói về cỏ)
Nêu số liệu (con số) - Là một loại ví dụ




VD5: Biển Thái Bình Dương chiếm một diện tích lớn gần bằng ba đại dương khác cộng lại và lớn gấp 14 lần diện tích biển Bắc Băng Dương là đại dương bé nhất.
So sánh biển Thái Bình Dương với các đại dương khác và diện tích biển Bắc Băng Dương .
So sánh hai đối tượng cùng loại hoặc khác loại.
Tác dụng: Làm bật đặc điểm riêng của đối tượng thuyết minh.
VD6: Văn bản " Huế" SGK trang 115
- Huế là sự kết hợp hài hoà của núi sông và biển.
- Huế đẹp với cảnh sắc sông núi.
- Huế có những công trình kiến trúc nổi tiếng .
- Huế được yêu vì những sản phẩm đặc biệt của mình.
- Huế còn nổi tiếng với những món ăn .
- Huế còn là thành phố đấu tranh kiên cường.
-> Phương pháp phân loại: chia ra từng loại, từng mặt, từng bộ phận.
->Phương pháp phân tích: Trình bày, phân tích các mặt.
- Các phương pháp thuyết minh như: nêu định nghĩa, giải thích , liệt kê, nêu ví dụ, số liệu, so sánh, phân loại, phân tích,.

- Sử dụng: phối hợp các phương pháp
- Tác dụng: Bài văn thuyết minh có sức thuyết phục, dễ hiểu, sáng rõ.
Để làm tốt bài văn thuyết minh
Quan sát đối tượng thuyết minh: màu sắc, hình dáng, kích thước, đặc điểm.
Tìm hiểu đối tượng thuyết minh: sách, báo, ti vi, tài liệu, từ điển, tham quan.
-> Nắm được bản chất đặc trưng của đối tượng thuyết minh, tránh sa vào trình bày các biểu hiện không tiêu biểu, không quan trọng.

Địa lí
Sông Hương
Trường Quốc Học Huế
Đường Hồ Chí Minh
qua Huế
Đường vào kinh thành
Huế
Khu lăng tẩm
Đồi Thiên Mụ
Văn hoá
Cầu Tràng Tiền
Khu chùa chiền
Chợ Huế
Cố đô
Di tích văn hoá
ẩm thực
Bún bò Huế
Bài tập 1: Tác giả bài "Ôn dịch, thuốc lá" đã nghiên cứu, tìm hiểu rất nhiều để nêu lên yêu cầu chống nạn hút thuốc lá. Em hãy chỉ ra phạm vi tìm hiểu vấn đề thể hiện trong bài viết.
Phạm vi tìm hiểu vấn đề:
+ Kiến thức của một bác sĩ: Tác hại của khói thuốc"Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc ..." -> Kiến thức khoa học
+ Kiến thức của người quan sát, tìm hiểu đời sống : "Có người bảo ...; tỷ lệ thanh thiếu niên hút thuốc."
-> Kiến thức xã hội
Bài tập 2:Phương pháp thuyết minh
So sánh: với AIDS, việc đánh giặc, người uống rượu,.
Phân tích: Tác hại của thuốc lá
Nêu ví dụ: ở Bỉ.
số liệu: tiền mua một bao 555.
Liệt kê: Các bệnh do thuốc lá gây ra.
.
Bài tập 3
Đọc văn bản thuyết minh sau và trả lời câu hỏi: Thuyết minh đòi hỏi những kiến thức như thế nào? Văn bản này đã sử dụng những phương pháp thuyết minh nào?
Ngã ba đồng lộc
Ngã ba Đồng Lộc là giao điểm giữa hai đương tỉnh lộ số 8 và số 15 thuộc vùng đất đồi Hà Tĩnh. Trên một đoạn đường khoảng 20 km mà có những 44 trọng điểm đánh phá của giặc Mĩ và đã phải chịu đựng hơn 2057 trận bom. ở đây có một tập thể kiên cường gồm 10 cô gái tuổi đời từ 17 đến 20 làm nhiệm vụ san lấp hố bom, làm đường, đào hầm trú ẩn, đảm bảo an toàn cho xe và người qua lại. Ngày 24-7-1968, sau 18 lần giặc Mĩ cho máy bay đánh phá ác liệt vào khi vực này, cả 10 chị em vẫn trụ lại kiên cường, bất khuất, giữ vững mạch đường đến hơi thở cuối cùng.
Cũng trên mảnh đất anh hùng này đã sinh ra người anh hùng trẻ tuổi La Thị Tám, một cô gái đầy nhiệt tình cách mạng, gan dạ, mưu trí. Liên tục 116 ngày đêm làm nhiệm vụ, chị đã quan sát, đánh dấu những quả bom chưa nổ ở các trọng điểm đánh phá ác liệt. Ba lần bị bom nổ vùi lấp, chị vẫn kiên cường bám sát trận địa, đánh dấu đủ, rõ các nút bom, phục vụ đắc lực cho việc phá bom, đảm bảo giao thông thông suốt.
Ngày nay Ngã ba Đồng Lộc trở thành một nơi tưởng niệm những tấm gương oanh liệt của các cô gái thanh niên xung phong trong thời kháng chiến chống Mĩ.
(Báo Quân đội nhân dân, 1975)

Bài tập 3
Đọc văn bản thuyết minh sau và trả lời câu hỏi: Thuyết minh đòi hỏi những kiến thức như thế nào? Văn bản này đã sử dụng những phương pháp thuyết minh nào?
a. Kiến thức.
- Về lịch sư, về cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước oanh liệt.
- Về quân sự: trong những trận phá bom.
Về cuộc sống của các nữ thanh niên xung phong thời chống Mĩ cứu nước.
b. Các phương pháp thuyết minh.
+ Dùng số liệu: 20 km, 44 trọng điểm, Liên tục 116 ngày đêm, sau 18 lần ....
+ Sự kiện cụ thể: về Ngã ba Đồng Lộc.
+ Liệt kê: san lấp hố bom, làm đường, đào hầm trú ẩn, đảm bảo an toàn cho xe và người qua lại. ... bám sát trận địa, đánh dấu đủ, rõ các nút bom, phục vụ đắc lực cho việc phá bom, đảm bảo giao thông thông suốt.

Dòng nào nói đúng nhất các phương pháp sử dụng trong bài văn thuyết minh?
A. Chỉ sử dụng phương pháp so sánh, định nghĩa, giải thích.
B. Chỉ sử dụng phương pháp nêu ví dụ, phân tích, phân loại.
C. Chỉ sử dụng phương pháp liệt kê dùng số liệu.
D. Cần phối hợp sử dụng các phương pháp trên.
Đáp án : D
Hướng dẫn về nhà.
Nắm kiến thức cơ bản: học thuộc ghi nhớ
- Làm các bài tập còn lại vào vở bài tập
- Soạn bài: "Bài toán dân số"