Lâm Thao…/…/ 09
Tư liệu số:…

Giai thoại: Bà huyện thanh quan
"Chê" Vua Minh Mạng

Bà HTQ tên thật là Nguyễn Thị Hinh, người làng Nghi Tàm, nay là cac Quảng Bá , huyện Trì liêm ngoại thành Hà Nội.Chồng bà là ông Nguyễn Văn Ôn, đỗ cử nhân, làm tri hhuyêhn của huyện Thanh Quan ( nay là huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình) .Bà HTQ được người đời coi là bậc nữ lưu làm thơ hay nhất cả nước .Bà còn để lại trong dân gian trong giai đoạn sau đây.

Những khi quan chồng đi vắng , bà huyện thường tiếp dân thay thế. Một hôm có một ông cử thi mới đi đưa đơn lên huyện xin được làm con trâu ăn thịt khao trả nợ , lúc ấy đang mải cày cấy , có lệnh không đuợc mổ trâu bò.Bà huyện cầm bút phê vào đơn liền hai câu thơ.
" Người ta thì chẳng được đàn
Vì , thì ông cử làm trâu thì làm."
Đọc lời phê, ông cứ đỏ mặt, biết bà Huyện chơi xỏ mình bảo mình muốn làm trâu ngựa thì cứ làm, lặng lẽ cầm đơn ra về!

Một hôm, có người phụ nữ tên Nguyễn Thị Đào đưa đơn xin ly dị chồng vì ông này đã ngoại tình và có nhiều hnàh động tệ bạc với mình.
Sau khi cho ngưòi đến điều tra biết rõ sự thật, bà huyện phê vào đơn rằng.
" Phó cho con Nguyễn Thị Đào
Nước trong bỏ lẻo cắm sào đợi ai?
Chỉ rằng xuân bất taí lại
Cho vì kiếm chút..... kẻo mai kia già!"
Thế là Thị Đào về ly dị chồng. Anh chồng này lại chơi cú:
`Không lấy cũng khuấy cho hôi" nên phát đơn kiện ông HTQ dung túng cho vợ làm càn. Việc này xảy ra trong lúc ông đang bị cáo giác về mỗi lỗi lầm khác nên kết buộc ông bị giáng chức xuống làm thơ lại.

Về sau , bà HTQ vì có học thức uyên thâm, làm thơ hay nên được vua Minh Mạng cho triệu vào Đại nội làm chức cung trong giáo tập, dạy dỗ các cung phi thỉnh thoảng nhà vua cũng cùng bà đầm đạo văn chương chữ nghĩa.Một hôm, vua Minh Mạng tự càm bút viết hai chữ" Phúc thọ" rất to rồi hỏi bà:
- Trẫn viết như vậy có được không?
- tâu bện hạ, phúc tối hậu - thọ tối tường( nghĩa là phúc rất dày - thọ rất rất dai.)

Mới nghe qua , nhà vua rất ngạc nhiên vì chưa hiểu ý, nhưng sau nhìn kỹ lại thấy mình viết chữ Hán sai quy tắc, chỉ phúc thì béo mẹdịch mà chữ thọ thì dài lê thê.Biết bà HTQ "chê" mình , nhưng lời chê thật khéo léo, văn vẻ, lại ý nhị nên mỉm cười, gật đầu ch qua chuyện.



Ngọc Quỳnh - Bắc ninh hàng tháng.

Lâm Thao…/…/ 09
Tư liệu số:…

Khắc phục hiện tượng nói và viết sai phụ âm N và L trong Tiếng Việt Một số trường phổ thông vùng Đồng bằng bắc bộ.
Thạc sỹ : Nguyễn Khắc Hào
Thạc sỹ : Nguyễn Nguyên Tản

Từ lâu, trong " lời ăn tiếng nói" của một bộ phận dân cư thuộc một số địa phương đòng bằng Bắc bộ , bên cạnh việc phất âm khong chậm( không phân biệt T với Tr, S với X, R với D và Gi....) còn phát âm